DRUGI IZVJEŠTAJ O SPROVOĐENJU STRATEGIJE ZA PREVENCIJU I SUZBIJANJE TERORIZMA, PRANJA NOVCA I FINANSIRANJA TERORIZMA ZA PERIOD 2010. - 2014. GODINE I AKCIONOG PLANA ZA PERIOD 2010. - 2012. GODINE
I UVOD
Nacionalna komisija za sprovođenje Strategije za prevenciju i suzbijanje terorizma, pranja novca i finansiranja terorizma je i tokom druge polovine 2011. godine nastavila sa preduzimanjem mjera i radnji na planu organizovanja, koordiniranja i praćenja aktivnosti državnih organa, organa državne uprave i drugih nadležnih institucija u sprovođenju Strategije. U tom smislu, Komisija je nastavila da ocjenjuje postignute rezultate u implementaciji Strategije i realizaciji mjera iz Akcionog plana za period 2010. - 2012. godine.
Imajući u vidu da se radi o veoma obimnim, odgovornim i složenim zadacima, Komisija je kroz određivanje kontakt osoba u nadležnim organima, zajedno sa sekretarom Komisije, formirala stručni tim, koji koordinira ovim aktivnostima. Stručni tim prikuplja i obrađuje podatke koje dostavljaju nadležni organi i u obavezi je da o tome blagovremeno podnosi izvještaje Komisiji. Dobijeni izvještaji o dosadašnjem stepenu realizacije mjera iz Akcionog plana, činiće osnovu za utvrđivanje prioriteta i rokova za realizaciju pojedinih i predlaganje daljih mjera.
Nacionalna komisija je, takođe, obavezala nadležne organe za sprovođenje mjera iz Akcionog plana da Komisiji dostave izvještaje o stepenu realizacije mjera iz Akcionog plana, najkasnije do 30. novembra 2011. godine, kako bi Komisija blagovremeno pripremila i dostavila Vladi Crne Gore drugi izvještaj o sprovođenju Strategije za prevenciju i suzbijanje terorizma, pranja novca i finansiranja terorizma.
Na osnovu dobijenih izvještaja do naznačenog roka, sačinjen je Drugi izvještaj o sprovođenju strategije za prevenciju i suzbijanje terorizma, pranja novca i finansiranja terorizma za period 2010. - 2014. godine i Akcionog plana za period 2010. - 2012. godine, koji je Nacionalna komisija razmatrala na sjednici od 6. decembra 2011. godine i, sa prihvaćenim izmjenama i dopunama na sjednici, usvojila u tekstu koji dostavlja Vladi na razmatranje.
II REALIZACIJA MJERA
a)Terorizam
U cilju unapređivanja normativno - pravnog okvira, u kontekstu dijela koji se odnosi na prevenciju terorizma, a u skladu sa relevantnim međunarodnim standardima, u organizacionim sistemima ANB-a, Uprave policije i Ministarstva unutrašnjih poslova, tokom 2011. godine, planirane su i konkretizovane slijedeće aktivnosti:
• Usvojene su odgovarajuće izmjene i dopune Zakona o ANB, Pravilnik o organizaciji i sistematizaciji i pripremljena analiza.
• Na osnovu analize postojećih propisa, u okviru Uprave policije, sačinjen je Predlog pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji UP, koji je Vlada Crne Gore utvrdila. Urađene su instrukcije o angažovanju SAJ, PJP i ad hoc pregovaračkog tima, koje će se usvojiti do kraja godine.
• Ministarstvo unutrašnjih poslova je pripremilo Predlog Zakona o unutrašnjim poslovima, a, prethodno, je Skupština Crne Gore usvojila Zakon o DNK registru. Ovim zakonima se, između ostalog, definišu policijska ovlašćenja i postupanja u vršenju službenih radnji i njihovo usklađivanje sa međunarodnim standardima, što će doprinijeti unaprijeđenju borbe protiv terorizma.
U cilju razvijanja kadrovskih, administrativnih i materijalno - tehničkih kapaciteta, ANB i Uprava policije su izradile i usvojile nove Pravilnike o organizaciji i sistematizaciji. Shodno obavezama, i ANB i Uprava Policije kontinuirano su preduzimale aktivnosti na selekciji i angažovanju adekvatnog profesionalnog kadra, čime je postignuta zadovoljavajuća kadrovska popunjenost u odnosu na aktuelne sistematizacije. U okviru UP, sistematizovano je 5.189 službeničkih mjesta, od čega je popunjeno njih 5.018.
Uprava policije je sačinila plan potreba nabavke nedostajućih MTS, kao i specijalističke opreme za SAJ, PJP i Grupu za ATP . Procenat nabavljene opreme u odnosu na planiranu iznosi: za SAJ – 20%, za PJP – 10%, za Odsjek za posebne provjere – 60%. Tokom 2011. godine, nije vršena nabavka MTS za potrebe Grupe za ATP.
Tokom 2011. godine, nastavljeno je jačanje obavještajnog sistema u procesu prikupljanja obavještajnih podataka od strane ANB i UP, kao i, u okviru funkcionisanja ANB, dalje unapređenje tehničkih rješenja i opreme. Pohađaju se posebni programi i obuke, koji doprinose profesionalnom usavršavanju službenika UP i ANB, koji su angažovani na ovim poslovima, uz obavezu daljeg i stalnog profesionalnog usavršavanja.
U sklopu seta aktivnosti za čiju su realizaciju, u ovom segmentu, bili zaduženi Vrhovni sud Crne Gore i Centar za edukaciju nosilaca pravosudnih funkcija, tokom prve polovine 2011. godine, planirana je i uspješno realizovana konstantna edukacija sudija u pogledu poznavanja međunarodnih zakonskih propisa i konvencija. U tom periodu, organizovano je 11 obuka na kojima je bilo prisutno 136 sudija i predstavnika sudstva. Tokom druge polovine 2011. godine, nije organizovana edukacija u pogledu poznavanja međunarodnih konvencija i zakona.
U razvijanju kadrovskih, administrativnih i materijalno - tehničkih kapaciteta Vojska Crne Gore je za potrebe podrške civilnim strukturama u borbi protiv terorizma, u okviru svoje druge misije, deklarisala Četu specijalnih snaga, kao i Četu vojne policije. Novom organizaciono - formacijskom strukturom definisana je brojnost ovih jedinica, uz kontinuiranu aktivnost na njihovoj potpunoj popunjenosti.
U cilju sprovođenja novih programa obuke i usavršavanja, službenici ANB i UP, angažovani na poslovima suprotstavljanja terorizmu, nastavili su da pohađaju specijalističke kurseve i studije u zemlji i inostranstvu, u okviru kojih je akcenat stavljen na prepoznavanje i sprječavanje svih vrsta radikalizacija ili ekstremizama, koji imaju mogućnost prerastanja u terorizam.
Uprava policije je, takođe, nastavila da sprovodil obuku svojih službenika koji rade na istragama vezanim za terorizam. Kroz specijalističke obuke i razmjenu podataka, intenzivirana je saradnja pripadnika SAJ i PJP sa renomiranim specijalnim jedinicama u regionu i šire. Službenici za ATP, svakodnevno, izvode obuke sa opremom koju zadužuju. Takođe se u kontinuitetu procjenjuje potreba, te vrši obuka kadrova iz oblasti PDZ i BHZ.
U sklopu seta aktivnosti za čiju su realizaciju, u ovom segmentu, bili zaduženi Vrhovni sud Crne Gore i Centar za edukaciju nosilaca pravosudnih funkcija, tokom druge polovine 2011. godine, organizovano je pet obuka na kojima je bilo prisutno trideset troje sudija i predstavnika sudstva.
Pripadnici Ministarstva odbrane i Vojske Crne Gore su, takođe, redovno i planski nastavili da učestvuju na različitim oblicima zajedničke obuke sa snagama drugih institucija u zemlji, ali, u okviru svoje specifičnosti funkcionisanja i sa formacijama NATO i drugim stranim oružanim snagama. U kontekstu navedenog, pripadnici SAJ su, tokom 2011. godine, sa Četom za specijalna dejstva VCG, realizovali vježbu "Odlučan korak 2". Pored toga, pripadnici VCG su, tokom 2011. godine, pohađali i seminare vezane za sajber terorizam, a uspostavljen je kontakt sa Ministarstvom odbrane Estonije u cilju upućivanja pripadnika VCG na kurseve u NATO školi za borbu protiv sajber terorizma, koja se nalazi u Estoniji.
U cilju unaprjeđenja saradnje svih nadležnih institucija u zemlji, regionu i na međunarodnom nivou, ANB i Uprava policije su, u sklopu profesionalnih nadležnosti, nastavili da, u kontinuitetu, organizuju sastanke sa institucijama u zemlji i inostranstvu. Takođe, nastavljeno je učešće službenika ANB, UP i MUP u radu tijela, grupa i projekata koji imaju za cilj borbu protiv terorizma. Cilj navedenih aktivnosti je planiranje i sprovođenje zajedničkih intervencija na ovom planu, kako u zemlji, tako i u regionu, pa i šire.
ANB je, na međunarodnom planu, nastavila intenzivnu saradnju na bilateralnom i multilateralnom nivou, sa velikim brojem obavještajno - bezbjednosnih službi i asocijacija u Evropi i svijetu, što je aktivnost koja će se i dalje potencirati. Uprava policije, takođe, redovno planira i sprovodi aktivnosti na nacionalnom nivou, u cilju preventivnog prikupljanja operativnih podataka i informacija u odnosu na pojavne oblike ekstremnog ili radikalnog ponašanja.
Tokom druge polovine 2011. godine, nastavljeno je i aktivno učešće službenika MO i VCG u radnim tjelima, grupama i projektima kako u zemlji, tako i u inostranstvu, koji imaju za cilj borbu protiv terorizma. Jedan pripadnik VCG, od 2006. godine, aktivno učestvuje i na sastancima Radne podgrupe za asimetrične prijetnje – ATSWG, koja funkcioniše pod okriljem "Konferencije načelnika generalštabova balkanskih zemalja". Sastanci radne podgrupe održavaju se dva puta godišnje.
U kontekstu unaprijeđenja mehanizama za onemogućavanje propagande i pozivanja na terorizam, te podsticanja na terorizam na bilo koji način, Ministarstvo pravde Crne Gore je pokrenulo i dijelom konkretizovalo sveobuhvatan postupak usklađivanja crnogorskog zakonodavstva sa pravnim kompleksima EU i ostalim relevantnim međunarodnim standardima, uz konstantnu analizu istog. U tom procesu je izmijenjen Krivični zakonik i to u skladu sa tekućom Strategijom reforme pravosuđa ( 2007. – 2012.godine), te planom za njenu implementaciju.
Što se tiče zaštite od terorizma, UP, preko nabavke potrebne opreme, kontinuirano radi na unapređenju i jačanju sistema zaštite i nadzora državne granice, a narednim Akcionim planom, uz pripremljene analize, biće unaprijeđeni i mehanizmi zaštite infrastrukturnih objekata od posebnog značaja, kao i kontrole prometa i skladištenja materijala koji se mogu iskoristiti za terorističke napade.
Tokom 2011. godine, završena je III faza uspostavljanja Sistema elektronskog nadzora "plave granice". Završena je rekonstrukcija graničnih prelaza "Dobrakovo" i "Dračenovac", dok je za granične prelaze "Luka Bar" i "Luka Kotor" unaprijeđen sistem obezbjeđenja. Tokom 2011. godine, nabavljena su dva specijalna vozila ATV sa dodatnom opremom za Ispostave granične policije Berane i Pljevlja, kao i šezdeset četiri kompleta uređaja za pregled dokumenata.
U kontekstu ove problematike, MUP je nastavio da preduzima sve mjere i radnje da, u skladu sa pozitivnim pravnim propisima i relevantnim međunarodnim standardima, konstantno unaprijeđuje sistem kontrole prometa, skladištenja i čuvanja oružja, eksploziva i drugih sredstava koja se mogu iskoristiti za terorističke napade.
Pored toga, i MO je uradilo analizu postojećeg sistema kontrole, skladištenja i čuvanja oružja, eksploziva i drugih sredstava, na osnovu kojeg je, između ostalog, izvršena rekonstrukcija skladišta Taraš, čime je VCG dobila savremeno skladište za smještaj naoružanja i municije, po standardima NATO, te urađen Glavni projekat rekonstrukcije skladišta Brezovik. Inače, MO je nastavilo sa riješavanjem viškova naoružanja i municije, obzirom da predstavljaju potencijalne ciljeve terorista. Tokom 2011. godine, ukupno je uništeno 198,36 tona municije, dok su potpisani ugovori za uništavanje dodatnih 702 tone. Sa Vladom SAD, potpisan je Aneks Tehničkog sporazuma o uništenju malog i lakog naoružanja i raznih vrsta municije, na osnovu koga će biti uništeno oko 900 tona zastarjele municije.
U cilju unaprijeđenja mehanizama za jačanje nadzora prometa i korišćenja robe dvostruke namjene, Ministarstvo ekonomije je, tokom 2011. godine, uradilo Nacrt zakona o spoljnotrgovinskom prometu robe dvostruke namjene i isti proslijedilo nadležnim institucijama na davanje saglasnosti, dok je u toku izrada Nacrta zakona o spoljnotrgovinskom prometu naoružanja i vojne opreme.
U okviru segmenta krivičnog gonjenja i procesuiranja, Vrhovno državno tužilaštvo Crne Gore i Uprava policije kontinuirano izrađuju polugodišnje analize o statističkim pokazateljima u odnosu na broj predmeta iz oblasti terorizma, uz redovno sprovođenje obuka iz oblasti finansijskih istraga. Uz analizu usklađenosti zakonodavstva sa međunarodnim standardima i konvencijama, ovo su neophodni indikatori efikasnog sprovođenja krivičnog gonjenja i procesuiranja izvršilaca, saučesnika ili lica koja su na bilo koji način povezana sa terorističkim aktivnostima.
Ministarstvo pravde, u cilju efikasnijeg sprovođenja krivičnog gonjenja i procesuiranja izvršilaca, saučesnika i lica na bilo koji način povezanih sa terorističkim aktivnostima, a u segmentu krivičnog gonjenja i procesuiranja, kontinuirano radi na analizi usklađenosti aktivnog zakonodavstva sa međunarodnim standardima i konvencijama, čime se neophodna usklađenost i obezbjeđuje. Pri ovom se naročita pažnja pridaje preporukama i specijalnim preporukama organizacije FATF, kao i specijalnim rezolucijama SB UN.
Resorno ministarstvo, u saradnji sa brojnim domaćim i međunarodnim partnerima, nastavilo je da aktivno učestvuje u pripremi i sprovođenju specijalističkih obuka iz oblasti finansijskih istraga, koje su posvećene konkretnoj problematici, te koordinaciji saradnje državnih organa u istima, radi konačne realizacije.
b)Pranje novca i finansiranje terorizma
U drugom setu mjera Akcionog plana, koje se odnose na pranje novca i finansiranje terorizma, a, u cilju unapređivanja normativno - pravnog okvira u skladu sa relevantnim međunarodnim standardima, u organizacionim sistemima Uprave za sprečavanje pranja novca i finansiranja terorizma i Uprave policije, tokom 2011 godine, planirane su i konkretizovane slijedeće aktivnosti:
Nakon analize relevantnih međunarodnih standarda i konvencija koje tretiraju ovu problematiku, USPNiFT i Ministarstvo finansija su sačinili inovirani Predlog zakona o izmjenama i dopunama Zakona o SPNiFT i dostavili ga Vladi na razmatranje i usvajanje. Nakon usvajanja Predloga zakona o SPNiFT, očekuje se donošenje seta podzakonskih akata, takođe usklađenih sa međunarodnim konvencijama, koji su neophodni za primjenu navedenog pravnog akta.
Dopunjena je lista indikatora o sumnjivim transakcijama. USPNiFT je utvrdila Predlog pravilnika o izmjenama i dopunama Pravilnika o indikatorima za prepoznavanje sumnjivih klijenata i transakcija, koji je proslijeđen Ministarstvu finansija na usvajanje.
U cilju razvijanja kadrovskih, administrativnih i materijalno - tehničkih kapaciteta, Vlada Crne Gore, na predlog USPNiFT utvrdila je novi Pravilnik o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji USPNiFT.
U USPNiFT je toku prijem određenog broja službenika, čime će popunjenost službeničkih mjesta dostići zadovoljavajući nivo, uz planirano povećanje broja zaposlenih. Trenutna kadrovska popunjenost u odnosu na sistematizaciju iznosi 76,3%.
U okviru UP, postignuta je kadrovska popunjenost u odnosu na sistematizaciju, tako da svi odsjeci raspolažu potrebnim kadrom. Vlada Crne Gore na sjednici u novembru 2011. godine, utvrdila je Pravilnik o izmjenama i dopunama Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji UP, kojim su, između ostalog, predviđena i dodatna četiri službenička mjesta, čiji će zadatak biti sprovođenje finansijskih istraga u okviru rada Grupe za borbu protiv organizovanog ekonomskog kriminala.
U okviru USPNiFT, urađena je i procjena potreba za nabavkom opreme u skladu sa prepoznatim trendovima u oblasti pranja novca. Procijenjene potrebe su dijelom i realizovane (trenutno su na nivou od 30%), uz planiran kontinuitet ove aktivnosti.
U segmentu unaprjeđenja institucionalne saradnje, USPNiFT i UP sačinile su analize sprovođenja sporazuma o saradnji sa drugim ovlašćenim državnim organima i organizacijama, te procjene inoviranja aktuelnih ili formiranja novih sporazuma. USPNiFT ima zaključene sporazume sa DT, UP, Upravom carina, Centralnom bankom i drugim državnim organima, a u toku je potpisivanje sporazuma sa Agencijom za nadzor osiguranja.
Takođe je kontinuirano rađeno na efikasnoj međuinstitucionalnoj razmjeni podataka između USPNiFT, UP i tužilaštva, u okviru koje je, tokom 2011. godine, razmijenjeno 78 izvještaja o sumnjivim transakcijama.
Posebna pažnja posvećena je unaprjeđenju međunarodne saradnje pa su, nakon analiza sprovođenja sporazuma o saradnji sa finansijskim obavještajnim službama iz regiona, konstatovane potrebe za novim sporazumima o razmjenama finansijsko obavještajnih podataka, isti i potpisani sa nekoliko zemalja, a još jedan broj ih je u fazi planiranja.
USPNiFT je potpisala Sporazume o razmjeni finansijsko obavještajnih podataka sa Jermenijom, Britanskim Djevičanskim ostrvima i Velikom Britanijom. Planira se potpisivanje sporazuma sa Kanadom i Japanom. Tokom 2011. godine, ukupno je potpisano 5 Sporazuma o razmjeni finansijsko obavještajnih podataka sa stranim finansijsko obavještajnim službama (FOS).
Navedeno je rezultiralo povećanjem efikasnosti razmjene finansijsko obavještajnih podataka, informacija i dokumentacije sa ovlašćenim organima drugih država, kao i međunarodnim organizacijama. Tokom 2011. godine, u okviru USPNiFT, primljena su 43 zahtjeva i 445 odgovora od stranih FOS, dok je njima proslijeđeno 582 zahtjeva i 39 odgovora.
Pored toga, obezbjeđeni su i linkovi, te uspostavljen centralizovani informacioni sistem, u kojem se nalaze: MP, MUP, Uprava za javne prihode, USPNiFT, UP i NCB Podgorica.
U cilju sprovođenja novih programa obuke i usavršavanja, predstavnici USPNiFT i UP su nastavili da učestvuju na brojnim seminarima, radionicama, okruglim stolovima i savjetovanjima, koje su organizavale međunarodne institucije, kao i na onim specijalno organizovanim za ovlašćena lica i zaposlene koji imaju direktan kontakt sa klijentima.
U cilju primjene preporuka MONEYVAL, a na osnovu zaključaka Vlade Crne Gore od 23. aprila 2009. godine, od ukupno pet zaključaka u nadležnosti USPNiFT, realizovana su četiri.
Nakon pripremljene i usvojene analize rizika, uz učešće nadzornih organa, a shodno važećem zakonu, utvrđene su Smjernice o izradama analize rizika radi sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma.
* * * * * *
Imajući u vidu navedene podatke, Nacionalna komisija je konstatovala da su mjere predviđene Akcionim planom za period 2010. - 2012. godine, planirane za 2011. godinu, realizovane u visokom procentu, obzirom da je jedan, manji broj akata, u završnoj fazi realizacije, odnosno usvajanja od strane nadležnih organa.
Nacionalna komisija za sprovođenje Strategije za prevenciju i suzbijanje terorizma, pranja novca i finansiranja terorizma će i tokom naredne, 2012. godine, biti posvećena unaprijeđenju saradnje sa institucijama u zemlji i inostranstvu, u cilju planiranja i sprovođenja zajedničkih aktivnosti u Crnoj Gori, regionu i na međunarodnom planu, shodno dosljednom realizovanju svih mjera iz Akcionog plana za period 2010. - 2012. godine.
Akcioni plan.doc
